Dezelfde stuklijst, drie lezers. Inkoop zoekt erin wat er besteld moet worden en wanneer het binnen moet zijn. De werkplaats wil weten wat er gezaagd, gezet en gelast gaat worden. Het magazijn kijkt alleen naar de bouten, moeren en ringen die uit de grijpvoorraad komen. Krijgen ze alle drie dezelfde ongesorteerde lijst, dan zie je overal hetzelfde ritueel: printen, markeerstift erbij, en regels doorstrepen die voor een ander bedoeld zijn.
Dat ritueel is geen natuurwet. Wie maakdelen, koopdelen en normdelen gescheiden in de stuklijst vastlegt, geeft elke afdeling in een paar klikken een eigen lijst, rechtstreeks uit het model. In dit artikel lees je hoe je het onderscheid in Inventor vastlegt met BOM-structuur en iProperties, hoe je grensgevallen afhandelt en hoe je per groep exporteert. Een toolbox als Thundercad maakt vooral het invullen en uitgeven sneller; het denkwerk over de indeling doe je één keer, en daar begint dit verhaal.
Drie groepen, drie routes door je bedrijf
Het onderscheid is geen administratieve hobby. De drie groepen volgen na vrijgave echt een andere route, met andere risico's en andere informatiebehoefte:
- Maakdelen hebben een eigen tekening en gaan naar de werkplaats of naar een verspaner. De doorlooptijd hangt af van eigen capaciteit; zonder tekeningnummer en materiaal is de regel waardeloos.
- Koopdelen worden per project besteld bij een leverancier: cilinders, motoren, geleidingen, sensoren. Hier telt de levertijd; een vergeten koopdeel is bijna altijd de regel die de montage stillegt.
- Normdelen komen uit voorraad: bevestigingsmateriaal en ander grijpwerk dat niemand per project bestelt. Het magazijn vult aan op minimumvoorraad en wil vooral totalen zien.
Een lijst waarin die groepen door elkaar staan, dwingt elke lezer om zelf te classificeren. En classificeren op omschrijving is gokwerk: "As D20x340" kan een draaideel uit eigen werkplaats zijn, maar net zo goed een gekochte precisie-as.
Waarom achteraf sorteren altijd verliest
Veel bedrijven lossen het op in Excel. De werkvoorbereider krijgt de complete lijst, zet er een kolom naast en typt per regel M, K of N. Bij een machine van pakweg 250 regels is dat een uur werk, aannemende dat je van de meeste regels de herkomst uit je hoofd weet. Dat uur komt bij elke revisie terug, want de lijst wordt opnieuw gegenereerd en de handmatige kolom is weg.
Erger dan de tijd is de foutkans. Eén koopdeel dat per ongeluk als maakdeel wordt gelezen, wordt door niemand besteld: inkoop dacht dat de werkplaats het maakte, de werkplaats wachtte op een tekening die nooit kwam. Dat valt pas op als de monteur de kast leeg aantreft, en dan praat je over spoedkosten en dagen vertraging in plaats van één verkeerd getypte letter. Het onderscheid hoort daarom in de bron te zitten: in het model, één keer vastgelegd, en daarna in elke export automatisch mee.
Zo leg je het onderscheid vast in Inventor
Er zijn drie plekken die samen het werk doen: de BOM-structuur van het onderdeel, een eigen iProperty en het Content Center. Ze vullen elkaar aan.
BOM-structuur: zet koopdelen op Purchased
Elk onderdeel en elke samenstelling in Inventor heeft een BOM-structuur. Voor dit doel zijn er twee echt belangrijk: Normal voor wat je zelf maakt en Purchased voor wat je koopt. Purchased heeft een prettige bijwerking bij ingekochte samenstellingen: een motorreductor die je als samenstelling hebt gemodelleerd, verschijnt als één bestelbare regel in plaats van als losse tandwielen en huisdelen. De stuklijst gaat daarmee kloppen met hoe je bestelt.
Een eigen veld voor de onderdeelsoort
De BOM-structuur alleen is niet genoeg, want een normdeel en een koopdeel staan allebei op Purchased. Voeg daarom een eigen iProperty toe, bijvoorbeeld "Onderdeelsoort", met drie vaste waarden: maakdeel, koopdeel, normdeel. Vaste waarden zijn het halve succes; vrije tekst levert binnen een maand "Koopdeel", "koop" en "KD" naast elkaar op, en dan filtert er niets meer. Met het iProperty Panel van Thundercad beheer je zulke metadata via een instelbare datakaart per documenttype, met een keuzelijst in plaats van een leeg tekstveld, zodat elke engineer dezelfde drie waarden gebruikt.
Normdelen: laat het Content Center meedoen
Delen uit het Content Center staan standaard al op Purchased en dragen hun eigen familie-informatie mee. Geef ze in de familie of via de datakaart de soort "normdeel" mee, dan hoeven engineers er nooit meer naar om te kijken. Welke nummers die artikelen krijgen en hoe je die opbouwt, is bewust een ander verhaal; daarover schreven we eerder in Artikelnummers die meegroeien: betekenisloos of betekenisvol nummeren?.
Consequent invullen is hier het halve werk. Met de datakaarten van het iProperty Panel vult je team de onderdeelsoort in één beweging goed in, per documenttype ingericht zoals jullie werken.
Probeer 30 dagen gratisPer groep een eigen lijst met Export BOM
Zit de soort eenmaal in het model, dan is exporteren het makkelijke deel. Met Export BOM zet je de stuklijst naar Excel in je eigen sjabloon, met de kolommen die jouw lezers nodig hebben. In de praktijk werkt een vaste driedeling goed:
Inkoop krijgt de koopdelen: artikelnummer, omschrijving, aantal en de opmerkingenkolom waar de besteltoelichting in staat. De werkplaats krijgt de maakdelen: tekeningnummer, materiaal, aantal en afmeting van het uitgangsmateriaal. Het magazijn krijgt de normdelen gesommeerd over de hele machine, want niemand pakt bouten per subsamenstelling. Voor inkoop en magazijn is een platte, gesommeerde lijst meestal handiger dan de samenstellingsstructuur; voor de werkplaats kan de structuur juist waardevol zijn omdat die de bouwvolgorde volgt.
Hoe die lijsten daarna zonder overtypen bij inkoop en in je ERP landen, lees je in Eén waarheid: je stuklijst zonder overtypen naar inkoop en ERP. De scheiding die je hier aanbrengt, is daarvoor de basis: een ERP wil per artikel weten of het een inkoop- of productieartikel is, en die informatie komt dan gratis mee.
Grensgevallen: beslis ze één keer, niet per project
Elke indeling kent randjes. De klassiekers: een gekocht profiel dat je op lengte zaagt, een cilinder waar de werkplaats een sensorbeugel aan last, een maakdeel dat je wegens drukte een keer uitbesteedt. Discussieer daar niet per project over, maar leg spelregels vast. Een bewerkt koopdeel wordt een maakdeel met het koopdeel als uitgangsmateriaal in de stuklijst eronder: er bestaat immers een tekening van de bewerking. Een uitbesteed maakdeel blijft een maakdeel, want je koopt capaciteit, geen catalogusartikel; de tekening blijft van jou. En een normdeel dat je in ongebruikelijke maat per project moet bestellen, behandel je gewoon als koopdeel.
Zet die spelregels op één A4 naast de keuzelijst. Nieuwe collega's classificeren dan vanaf dag één hetzelfde als de rest, en de lijsten blijven voorspelbaar.
Veelgestelde vragen
Is de BOM-structuur van Inventor niet genoeg om koopdelen te markeren?
Purchased brengt je een heel eind, maar kent geen verschil tussen een projectgebonden koopdeel en een normdeel uit voorraad. Juist dat verschil bepaalt wie er iets mee moet doen. De combinatie werkt het best: BOM-structuur voor het telgedrag in de stuklijst, een eigen soortveld voor de routering naar inkoop, werkplaats of magazijn.
Waar leg ik leveranciersinformatie van koopdelen vast?
Liefst niet in CAD. Leveranciers, prijzen en levertijden veranderen buiten het zicht van engineering; dat hoort in je ERP of inkoopsysteem thuis. Vanuit CAD lever je de stabiele feiten: artikelnummer, omschrijving, aantal en soort. Alles wat daarna komt, koppel je op artikelnummer.
Wat als een onderdeel van koopdeel naar maakdeel verschuift?
Dat gebeurt, bijvoorbeeld als een leverancier afhaakt en je het deel zelf gaat maken. Pas de onderdeelsoort en de BOM-structuur in het bronbestand aan, en elke volgende export staat meteen goed. Wil je zien hoe snel dat schakelt met een datakaart en Export BOM: probeer Thundercad 30 dagen gratis.